Benchmarking – kompletny przewodnik [2026]

Aktualizowane dnia 10 Stycznia, 2026 przez REDAKCJA ZarabiajNaWsi.pl

---

Czym jest benchmarking?

Benchmarking to systematyczna metoda porównywania procesów, produktów i praktyk biznesowych organizacji z najlepszymi wzorcami w branży lub w innych sektorach. Celem benchmarkingu jest identyfikacja obszarów wymagających poprawy oraz wdrożenie sprawdzonych rozwiązań, które pozwolą osiągnąć przewagę konkurencyjną.

W praktyce benchmarking oznacza ustalenie punktów odniesienia – mierzalnych wskaźników efektywności, które służą jako standard do oceny własnych wyników. To nie tylko zbieranie danych, ale przede wszystkim ich analiza porównawcza i wyciąganie konkretnych wniosków prowadzących do działań usprawniających.

Proces ten wykracza poza zwykłą obserwację konkurencji. Benchmarking to strukturalne podejście do uczenia się od najlepszych, niezależnie od tego, czy działają w tej samej branży, czy oferują zupełnie inne produkty.

Dlaczego benchmarking jest ważny?

Benchmarking dostarcza organizacjom obiektywnego obrazu ich pozycji rynkowej i wydajności operacyjnej. Bez porównania z zewnętrznymi punktami odniesienia firma może błędnie oceniać swoją efektywność, opierając się wyłącznie na danych historycznych lub wewnętrznych założeniach.

Kluczowe korzyści z benchmarkingu:

Identyfikacja luk wydajnościowych między organizacją a liderami rynku. Dzięki analizie porównawczej firma szybko dostrzega obszary, w których pozostaje w tyle za konkurencją, co pozwala skupić zasoby na najważniejszych usprawnieniach.

Dostęp do sprawdzonych rozwiązań i najlepszych praktyk. Zamiast metodą prób i błędów testować różne podejścia, organizacja może wdrożyć rozwiązania, które już przyniosły wymierne rezultaty w innych firmach.

Wyznaczanie realistycznych celów opartych na rzeczywistych osiągnięciach branżowych. KPI ustalone na podstawie benchmarkingu są ambitne, ale osiągalne, ponieważ bazują na sprawdzonych wynikach.

Motywacja zespołów poprzez pokazanie, co jest możliwe do osiągnięcia. Kiedy pracownicy widzą, że inne organizacje osiągnęły lepsze rezultaty w danym obszarze, często to mobilizuje ich do działania.

Wczesne wykrywanie trendów rynkowych i zmian w oczekiwaniach klientów. Systematyczny benchmarking pozwala zauważyć przesunięcia w standardach branżowych, zanim staną się powszechne.

Kiedy stosować benchmarking?

Benchmarking warto wdrożyć przy wprowadzaniu nowych produktów lub usług, optymalizacji kosztów operacyjnych, spadku zadowolenia klientów, planowaniu strategicznym czy wdrażaniu transformacji cyfrowej. Jest szczególnie wartościowy w sytuacjach, gdy organizacja odczuwa, że traci konkurencyjność, ale nie ma jasności co do przyczyn tego stanu.

Rodzaje benchmarkingu

Wybór odpowiedniego typu benchmarkingu zależy od celów analizy i dostępności danych. Każde podejście ma swoje unikalne zalety i ograniczenia.

Benchmarking wewnętrzny

Benchmarking wewnętrzny polega na porównywaniu wyników różnych działów, oddziałów lub zespołów w ramach tej samej organizacji. Jest to najprostszy rodzaj benchmarkingu ze względu na łatwy dostęp do danych i pełną porównywalność metod pomiaru.

Typowe zastosowania obejmują porównanie efektywności regionalnych biur sprzedaży, produktywności linii produkcyjnych w różnych zakładach czy wskaźników obsługi klienta między call center. Organizacje wykorzystują benchmarking wewnętrzny do identyfikacji najlepszych praktyk w ramach własnej struktury i ich replikacji w słabszych jednostkach.

Główną zaletą jest eliminacja problemów z poufnością danych i pełna kontrola nad procesem zbierania informacji. Ograniczeniem jest brak perspektywy zewnętrznej – firma porównuje się tylko ze sobą, co może prowadzić do samozadowolenia, jeśli cała organizacja pozostaje w tyle za rynkiem.

Benchmarking konkurencyjny

Benchmarking konkurencyjny koncentruje się na bezpośrednim porównaniu z firmami działającymi w tym samym segmencie rynku i oferującymi podobne produkty lub usługi. To najbardziej intuicyjne podejście, które dostarcza jasnego obrazu pozycji konkurencyjnej.

W praktyce obejmuje analizę cen, jakości produktów, czasu realizacji zamówień, obsługi posprzedażowej czy widoczności w mediach społecznościowych. Firmy często wykorzystują tajemniczego klienta, analizę opinii konsumentów, raporty branżowe i publicznie dostępne dane finansowe.

Wyzwaniem w benchmarkingu konkurencyjnym jest ograniczona dostępność szczegółowych danych operacyjnych. Konkurenci chronią swoje praktyki, a wiele cennych informacji pozostaje poufnych. Dodatkowo, nadmierne skupienie na konkurencji może prowadzić do myślenia naśladowczego zamiast innowacyjnego.

Benchmarking funkcjonalny

Benchmarking funkcjonalny wykracza poza bezpośrednią konkurencję i porównuje konkretne funkcje lub procesy biznesowe z organizacjami z innych branż, które są uznawane za najlepsze w danym obszarze.

Klasycznym przykładem jest analiza logistyki firm e-commerce przez producenta przemysłowego lub badanie programów lojalnościowych linii lotniczych przez sieć hotelową. Firmy produkcyjne mogą analizować obsługę reklamacji w branży telekomunikacyjnej, a banki – procesy onboardingu klientów w startupach fintech.

Główną wartością benchmarkingu funkcjonalnego jest możliwość zastosowania innowacyjnych rozwiązań, które nie są jeszcze standardem w własnej branży. Organizacje często osiągają przełomowe usprawnienia właśnie dzięki zapożyczeniu praktyk z zupełnie innych sektorów. Wyzwaniem jest adaptacja rozwiązań do specyfiki własnej działalności i kontekstu regulacyjnego.

Benchmarking strategiczny

Benchmarking strategiczny to najszersze podejście, które analizuje długoterminowe strategie, modele biznesowe i podejście do innowacji u liderów różnych branż. Nie skupia się na konkretnych metrykach operacyjnych, ale na fundamentalnych wyborach strategicznych.

Organizacje badają, jak innowatorzy definiują swoje rynki, budują przewagi konkurencyjne, zarządzają transformacją cyfrową czy rozwijają kulturę organizacyjną. Ten rodzaj benchmarkingu jest szczególnie wartościowy przy opracowywaniu wieloletnich planów rozwoju, wchodzeniu na nowe rynki czy redefiniowaniu modelu działania.

Benchmarking strategiczny wymaga zaangażowania najwyższego kierownictwa i często wspiera się go badaniami zewnętrznymi, konsultacjami z ekspertami czy uczestnictwem w organizacjach branżowych. Jego efekty są długoterminowe i mogą fundamentalnie zmienić kierunek rozwoju organizacji.

Skąd brać dane do benchmarkingu?

Skuteczność benchmarkingu zależy od jakości i wiarygodności danych wykorzystanych w analizie porównawczej. Organizacje mogą korzystać z wielu źródeł, z których każde ma swoje mocne strony i ograniczenia.

Konkretne metody zbierania danych:

Analiza desk research – systematyczne przeglądanie publikacji branżowych, raportów analitycznych, studiów przypadków i whitepaperów. To podstawowa metoda, która nie wymaga dużych nakładów, ale dostarcza solidnego fundamentu wiedzy.

Mystery shopping – odwiedzanie punktów sprzedaży konkurencji lub testowanie ich usług jako anonimowy klient. Pozwala zdobyć bezpośrednie doświadczenie z perspektywy konsumenta i ocenić jakość obsługi, prezentację produktów czy standardy serwisu.

Wywiady i wizyty studyjne – bezpośrednie rozmowy z przedstawicielami innych organizacji lub uczestnictwo w wizytach studyjnych. Wymaga wcześniejszego zbudowania relacji i gotowości do wzajemnej wymiany informacji.

Analiza opinii klientów – systematyczne przeglądanie recenzji, komentarzy w mediach społecznościowych i forów branżowych. Dostarcza cennych informacji o postrzeganiu konkurencji przez klientów oraz o ich mocnych i słabych stronach z perspektywy użytkowników.

Uczestnictwo w konferencjach i eventach branżowych – networking i wymiana doświadczeń z przedstawicielami innych firm. Często podczas nieformalnych rozmów można uzyskać cenne wskazówki dotyczące praktyk branżowych.

Monitoring mediów i analiza PR – śledzenie komunikacji konkurencji, informacji prasowych i kampanii marketingowych. Pozwala zrozumieć strategię komunikacyjną i pozycjonowanie marek konkurencyjnych.

Proces benchmarkingu krok po kroku

Skuteczny benchmarking wymaga systematycznego podejścia. Bez jasno zdefiniowanego procesu łatwo o błędne wnioski lub zmarnowanie zasobów na zbieranie nieistotnych danych.

Krok 1: Wybór punktu odniesienia

Pierwszym krokiem jest precyzyjne określenie, co dokładnie chcesz zbenchmarkować. Nie możesz porównywać wszystkiego na raz – musisz wybrać konkretny proces, wskaźnik lub obszar działalności.

Zidentyfikuj kluczowe pytania biznesowe, na które potrzebujesz odpowiedzi. Czy chcesz poprawić satysfakcję klientów? Zredukować koszty operacyjne? Skrócić czas wprowadzania produktów na rynek? Każdy z tych celów wymaga innego podejścia do benchmarkingu.

Następnie wybierz odpowiednie punkty odniesienia – organizacje lub standardy branżowe, z którymi się porównasz. Upewnij się, że są one porównywalne pod względem skali działania, modelu biznesowego lub specyfiki rynku. Porównywanie się z niewłaściwym benchmarkiem to najczęstsza przyczyna niepowodzenia całego procesu.

Zdefiniuj konkretne KPI, które będziesz mierzyć. Wskaźniki muszą być mierzalne, dostępne u partnera benchmarkingowego i istotne dla Twoich celów biznesowych.

Krok 2: Zbieranie danych

Po określeniu zakresu benchmarkingu nadchodzi czas na systematyczne zbieranie informacji. Wykorzystaj kombinację metod opisanych w poprzedniej sekcji, dostosowaną do specyfiki Twojego projektu.

Zacznij od danych wewnętrznych – upewnij się, że dokładnie rozumiesz własne procesy i wyniki, zanim zaczniesz porównania zewnętrzne. Brak rzetelnych danych wewnętrznych to częsty problem, który podważa wartość całego benchmarkingu.

Przy zbieraniu danych zewnętrznych zachowaj szczególną uwagę na porównywalność metodologii. Upewnij się, że wskaźniki są mierzone w ten sam sposób, odnoszą się do tego samego okresu i uwzględniają podobny kontekst biznesowy.

Dokumentuj źródła wszystkich danych i ich ograniczenia. To ułatwi późniejszą analizę i pozwoli ocenić wiarygodność wniosków.

Krok 3: Analiza porównawcza

Z zebranych danych wyodrębnij kluczowe różnice między Twoją organizacją a wybranymi punktami odniesienia. Nie ograniczaj się do prostego stwierdzenia „jesteśmy gorsi o X procent” – staraj się zrozumieć przyczyny tych różnic.

Przeprowadź analizę luk wydajnościowych (gap analysis). Dla każdego wskaźnika określ wielkość różnicy, jej wpływ na biznes i potencjalne przyczyny. Niektóre luki mogą wynikać z różnic w modelach biznesowych, innych – z rzeczywistych niedoskonałości procesów.

Priorytetyzuj zidentyfikowane obszary według potencjalnego wpływu na biznes i trudności wdrożenia. Nie wszystkie luki warto zamykać – skup się na tych, które mają największe znaczenie strategiczne i są realistycznie osiągalne.

Poszukaj najlepszych praktyk, które pozwoliły liderom osiągnąć lepsze wyniki. Nie kopiuj ślepo rozwiązań – staraj się zrozumieć, dlaczego działają i jak można je zaadaptować do Twojego kontekstu.

Krok 4: Wdrożenie zmian

Opracuj szczegółowy plan działania, który przekształci wnioski z benchmarkingu w konkretne inicjatywy usprawniające. Plan powinien zawierać jasne cele, osoby odpowiedzialne, harmonogram i metryki sukcesu.

Zaangażuj kluczowych interesariuszy już na etapie planowania. Wdrożenie zmian wymaga akceptacji i wsparcia od zespołów, które będą je realizować. Przedstaw im nie tylko co należy zmienić, ale przede wszystkim dlaczego – pokaż dane z benchmarkingu, które uzasadniają potrzebę działania.

Rozważ pilotażowe wdrożenie w ograniczonym zakresie przed pełną implementacją. To pozwala zweryfikować skuteczność rozwiązań i dostosować je do specyfiki organizacji przy niższym ryzyku.

Zapewnij odpowiednie zasoby, szkolenia i wsparcie dla zespołów realizujących zmiany. Brak właściwego przygotowania to częsta przyczyna niepowodzenia nawet najlepiej zaprojektowanych inicjatyw.

Krok 5: Kontrola efektów

Benchmarking nie kończy się na wdrożeniu zmian. Kluczowe jest monitorowanie wyników i weryfikacja, czy osiągnięto zamierzone cele.

Regularnie mierz te same KPI, które były przedmiotem benchmarkingu. Porównuj wyniki przed i po wdrożeniu oraz śledź postępy w czasie. Jeśli efekty są niezadowalające, być może potrzebne są korekty w implementacji.

Przeprowadzaj cykliczne przeglądy postępów z zespołem projektowym. Omawiaj nie tylko liczby, ale też doświadczenia zespołów i napotkane przeszkody. Często pozwala to zidentyfikować ukryte problemy lub dodatkowe możliwości usprawnienia.

Dokumentuj wyciągnięte lekcje – zarówno sukcesy, jak i porażki. Ta wiedza będzie bezcenna w przyszłych projektach benchmarkingowych.

Krok 6: Ciągłe doskonalenie

Benchmarking nie jest działaniem jednorazowym, ale ciągłym procesem. Rynki się zmieniają, konkurenci wprowadzają innowacje, a standardy branżowe ewoluują.

Zaplanuj regularne cykle benchmarkingowe – co 12-24 miesiące dla stabilnych procesów, częściej dla obszarów o dużej dynamice zmian. To pozwala utrzymać konkurencyjność i nie przegapić istotnych trendów rynkowych.

Rozważ utworzenie wewnętrznej bazy wiedzy o najlepszych praktykach i wynikach benchmarkingu. Gdy więcej zespołów w organizacji będzie korzystać z tej metody, synergiczne efekty mogą być znaczące.

Przykłady wdrożeń

Przypadek 1: Optymalizacja obsługi klienta w sektorze telekomunikacyjnym

Średniej wielkości operator telekomunikacyjny borykał się z malejącymi wynikami satysfakcji klientów i rosnącą liczbą reklamacji. Przeprowadzono benchmarking konkurencyjny, analizując czas odpowiedzi, skuteczność rozwiązywania problemów i jakość komunikacji u trzech głównych konkurentów.

Kluczowym odkryciem było, że liderzy branży wykorzystywali chatboty AI do wstępnej klasyfikacji zgłoszeń, co pozwalało szybciej kierować sprawy do właściwych specjalistów. Po wdrożeniu podobnego rozwiązania i przeszkoleniu zespołu, czas rozpatrywania reklamacji spadł o 35%, a wskaźnik Net Promoter Score wzrósł o 18 punktów w ciągu sześciu miesięcy.

Przypadek 2: Redukcja kosztów logistycznych w firmie produkcyjnej

Producent komponentów elektronicznych odkrył, że koszty logistyki stanowią znacznie większy odsetek przychodów niż u konkurencji. Przeprowadzono benchmarking funkcjonalny, analizując praktyki firm e-commerce znanych z efektywnej logistyki.

Zaadaptowano system dynamicznego zarządzania magazynem i zoptymalizowano trasy dostaw, wykorzystując algorytmy sprawdzone w branży kurierskiej. Dodatkowo wdrożono zasadę konsolidacji przesyłek. Rezultat: redukcja kosztów logistycznych o 22% rocznie przy zachowaniu poziomu usług.

Przypadek 3: Skrócenie czasu wprowadzania produktów na rynek w branży FMCG

Firma z sektora dóbr konsumpcyjnych potrzebowała średnio 18 miesięcy na wprowadzenie nowego produktu, podczas gdy liderzy branży osiągali to w 12 miesięcy. Benchmarking strategiczny ujawnił, że najszybsi konkurenci stosowali równoległe prowadzenie prac rozwojowych zamiast sekwencyjnego podejścia.

Reorganizacja procesu innowacji według modelu stage-gate z równoległym testowaniem różnych elementów produktu oraz ściślejsza współpraca z dostawcami pozwoliły skrócić czas wprowadzania o 30%. Firma zyskała przewagę first-mover w dwóch kluczowych kategoriach produktowych.

Najczęstsze błędy i wyzwania

Nawet dobrze zaplanowany benchmarking może zakończyć się niepowodzeniem, jeśli organizacja popełni typowe błędy.

Porównywanie się z niewłaściwymi punktami odniesienia to fundamentalny problem. Porównywanie małej firmy regionalnej z globalnym koncernem rzadko dostarcza użytecznych wniosków. Szukaj organizacji podobnych pod względem skali, modelu biznesowego i kontekstu rynkowego.

Skupienie się wyłącznie na danych liczbowych bez zrozumienia kontekstu. Dwa wskaźniki mogą wyglądać identycznie, ale ukrywać zupełnie inne rzeczywistości operacyjne. Zawsze staraj się zrozumieć „jak” i „dlaczego”, nie tylko „ile”.

Brak zaangażowania kierownictwa sprawia, że wnioski z benchmarkingu lądują w szufladzie. Bez sponsora na wysokim szczeblu trudno uzyskać zasoby i przełamać opór przed zmianą.

Jednorazowe podejście do benchmarkingu zamiast traktowania go jako ciągłego procesu. Standardy branżowe stale się zmieniają – jednorazowa analiza szybko się dezaktualizuje.

Ślepe kopiowanie rozwiązań bez adaptacji do własnego kontekstu. To, co działa u lidera, może nie działać u Ciebie ze względu na różnice w kulturze organizacyjnej, dostępnych zasobach czy specyfice rynku.

Ignorowanie czynników jakościowych na rzecz wyłącznie mierzalnych KPI. Kultura organizacyjna, zaangażowanie pracowników czy jakość przywództwa często mają większy wpływ na wyniki niż konkretne procesy.

Niedostateczna jakość danych wewnętrznych. Zanim porównasz się z innymi, upewnij się, że rozumiesz własne procesy i dokładnie mierzysz swoje wyniki. Słabe dane wejściowe przekładają się na błędne wnioski.

Brak planu wdrożenia. Identyfikacja najlepszych praktyk to tylko początek – bez konkretnego planu działania i zaangażowanych zespołów benchmarking pozostaje jedynie interesującym ćwiczeniem intelektualnym.

FAQ – najczęstsze pytania o benchmarking

Czy benchmarking jest legalny i etyczny?

Benchmarking jest w pełni legalny, o ile nie narusza praw własności intelektualnej ani nie polega na oszustwie czy szpiegostwie przemysłowym. Etyczne praktyki benchmarkingowe opierają się na otwartej wymianie informacji, poszanowaniu tajemnic handlowych i uczciwości w pozyskiwaniu danych. Wiele organizacji uczestniczy w programach benchmarkingowych opartych na wzajemności, gdzie każda strona dzieli się wybranymi danymi.

Jak długo trwa proces benchmarkingu?

Czas trwania zależy od zakresu projektu. Prosty benchmarking wewnętrzny może zająć 4-6 tygodni, podczas gdy kompleksowy benchmarking strategiczny z udziałem wielu partnerów zewnętrznych wymaga 3-6 miesięcy. Kluczowe jest realistyczne planowanie z uwzględnieniem czasu na zbieranie danych, analizy i konsultacje z interesariuszami. Pośpiech prowadzi do powierzchownych wniosków.

Ile kosztuje przeprowadzenie benchmarkingu?

Koszty są bardzo zróżnicowane. Benchmarking wewnętrzny może generować głównie koszty czasu pracowników, podczas gdy zakup szczegółowych raportów branżowych czy zaangażowanie konsultantów zewnętrznych może kosztować od kilkunastu do kilkuset tysięcy złotych. Wiele małych i średnich firm skutecznie prowadzi benchmarking przy ograniczonym budżecie, korzystając z bezpłatnych źródeł danych i własnych zasobów.

Czy benchmarking sprawdzi się w małej firmie?

Benchmarking jest równie wartościowy dla małych firm jak dla korporacji, choć wymaga dostosowania skali i metodologii. Małe organizacje często mają przewagę w elastyczności wdrażania zmian i mogą szybciej dostosowywać się do najlepszych praktyk. Kluczowe jest wybieranie odpowiednich punktów odniesienia – porównuj się z firmami podobnej wielkości lub analizuj funkcjonalne aspekty procesów u większych graczy.

Jakie obszary najczęściej poddaje się benchmarkingowi?

Najczęściej benchmarkowane są: obsługa klienta i poziom satysfakcji, efektywność operacyjna i produktywność, koszty jednostkowe procesów, czas realizacji zamówień, jakość produktów i poziom reklamacji, zarządzanie zasobami ludzkimi i rotacja pracowników, marketing i skuteczność kampanii oraz procesy innowacji. Wybór obszaru zależy od strategicznych priorytetów i dostępności danych porównawczych.

Jak często powinno się przeprowadzać benchmarking?

Częstotliwość zależy od dynamiki zmian w branży i stabilności mierzonych procesów. W szybko zmieniających się sektorach jak technologia czy e-commerce warto przeprowadzać benchmarking co 6-12 miesięcy. W bardziej stabilnych branżach wystarczą cykle 18-24 miesięczne. Kluczowe wskaźniki strategiczne warto monitorować częściej, podczas gdy szczegółowe analizy procesowe można prowadzić rzadziej.

Co zrobić, jeśli nie mam dostępu do danych konkurencji?

Wykorzystaj alternatywne źródła informacji: raporty branżowe i badania rynkowe od firm analitycznych, dane publiczne z raportów rocznych i komunikatów prasowych, benchmarking funkcjonalny z innymi branżami, wymianę doświadczeń w stowarzyszeniach branżowych, mystery shopping i analizę opinii klientów. Wiele wartościowych wniosków można wyciągnąć bez dostępu do poufnych danych operacyjnych konkurencji.

Czy można przeprowadzić benchmarking bez pomocy konsultantów?

Tak, większość projektów benchmarkingowych można zrealizować własnymi siłami. Wymaga to zaangażowania kompetentnego zespołu, dostępu do źródeł danych i systematycznego podejścia. Konsultanci są przydatni przy złożonych projektach strategicznych, gdy potrzebny jest dostęp do specjalistycznych baz danych lub gdy brakuje wewnętrznych zasobów. Dla wielu firm hybrydowe podejście – własny zespół wspierany wybiórczo przez ekspertów – jest optymalnym rozwiązaniem.

Podsumowanie

Benchmarking to potężne narzędzie pozwalające organizacjom systematycznie uczyć się od najlepszych i podnosić swoją konkurencyjność. Sukces wymaga jasno określonych celów, starannego wyboru punktów odniesienia, rzetelnego zbierania danych i przede wszystkim – konsekwencji we wdrażaniu zmian.

Pamiętaj, że benchmarking to nie jednorazowe ćwiczenie, ale ciągły proces doskonalenia. Rynki ewoluują, konkurenci wprowadzają innowacje, a standardy branżowe stale rosną. Organizacje, które traktują benchmarking jako stały element swojej kultury zarządzania, zyskują trwałą przewagę nad tymi, które zadowalają się sporadycznymi porównaniami.

Najważniejsze to zacząć – nawet prosty benchmarking wewnętrzny czy analiza publicznie dostępnych danych konkurencji może dostarczyć cennych wskazówek do działania. Z czasem, wraz z rozwojem kompetencji i doświadczenia, możesz rozbudowywać swoje praktyki benchmarkingowe o bardziej zaawansowane metody i szerszy zakres analiz.

Masz doświadczenia z benchmarkingiem w swojej organizacji? A może dopiero planujesz pierwszy projekt? Podziel się swoimi przemyśleniami, pytaniami lub wyzwaniami w komentarzach – chętnie przedyskutuję Twoje pomysły i pomogę znaleźć najlepsze rozwiązanie dla Twojej sytuacji!

---

Autor: Michał Kielniak

REDAKCJA POLECA

Wypożyczalnia sprzętu budowlanego na wsi – jak zacząć?

Glamping – inwestycja, koszty i jak na tym zarobić

Segmentacja klientów – czym jest i jak ją przeprowadzić?

Źródło zdjęć: CANVA