Dereń Jadalny – dowiedz się jak zacząć uprawę w 2025

Dereń jadalny to krzew owocowy, który jest coraz bardziej doceniany w uprawie. Pochodzi z południowo-wschodniej części Europy i Azji Mniejszej. W Polsce był sadzony w ogrodach szlacheckich już kilka wieków temu. Owoce derenia w ostatnich latach stają się coraz popularniejsze ze względu na swoje prozdrowotne właściwości. Są bogate w cukry, kwasy organiczne, związki pektynowe, witaminy (A C P i inne), oraz mają silne właściwości antyoksydacyjne

Opis derenia jadalnego

Jest rośliną długowieczną, niektóre 200 letnie krzewy wciąż owocują. Posadzony raz w jednym miejscu będzie plonował i przynosił przychód kilku pokoleniom sadowników. Dorasta od 3 do 9 m. Kwitnie wczesną wiosną będąc pierwszą rośliną pożytkową dla pszczół i innych owadów zapylających. Żółte kwiaty pojawiają się przed liśćmi na przełomie lutego i marca. Po kwitnieniu wyrastają jajowato-eliptyczne zielone liście które jesienią przebarwiają się na pomarańczowo – czerwony kolor. Owoce różnej barwie (czerwone, pomarańczowe, żółte) i różnych kształtach dojrzewają od połowy sierpnia do połowy października. Dereń jadalny jest rośliną wytrzymałą na mrozy. Charakterystyczną jego cechą jest niewielka podatność na choroby i szkodniki.

Właściwości prozdrowotne derenia

• wspiera układ odpornościowy,
• jest bogaty w żelazo, które jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek i transportu tlenu we krwi,
• pomaga w obniżeniu poziomu cholesterolu,
• łagodzi stany zapalne,
• przyśpiesza gojenie się ran,
• działa moczopędnie,
• działa antyseptycznie,
• zwalcza stres oksydacyjny w organizmie,
• poprawia kondycję błon śluzowych i skóry.

Więcej o dereniu jadalnym dowiesz się w Ogrodowym Poradniku

Wskazówki dotyczące uprawy derenia

Wymagania glebowe są niewielkie. Może być z powodzeniem sadzony w całej Polsce. Dobrze znosi okresowe braki wody, nie toleruje natomiast stanowisk o wysokim stanie wód gruntowych i okresowo zalewanych. Lepiej rośnie na glebach lekkich, wapiennych o odczynie zbliżonym do obojętnego.

Plantacja derenia ze względu na płytki układ korzeniowy wymaga nawadniana w porze suszy (szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu), przyrost części nadziemnych i bryły korzeniowej będzie o wiele większy niż na plantacjach bez tego zabiegu. Na plantacjach towarowych wskazane jest ściółkowanie materią organiczną (zrębkami, słomą itp.), aby zminimalizować przesuszanie gleby oraz wzrost chwastów.

Przed sadzeniem warto zrobić analizę gleby. Wtedy będzie można ją odpowiednio przygotować przez uregulowanie pH i dostarczenie odpowiednich ilości makro- i mikroelementów. Warto również zastosować nawożenie obornikiem oraz wysiać rośliny poplonowe (facelię, grykę), aby wzbogacić glebę w materię organiczną i ograniczyć wzrost chwastów. Podczas sadzenia roślin nie należy wypełniać dołków obornikiem, który uszkadza delikatne korzenie. Dereń jadalny jest wrażliwy na nawozy w formie chlorkowej i nie lubi nadmiernego ich stężenia w strefie korzeniowej. Dlatego należy zastosować formy siarczanowe w kilku mniejszych dawkach.

Rozstaw roślin zależy od żyzności gleby, metody formowania oraz od planowanej metody zbioru. Poleca się sadzenie co 2-2,5 m w rzędzie, a między rzędami co 4-5 metrów. Sadzonki trzeba zagłębić tak, aby miejsce szczepienia znajdowało się powyżej powierzchni gruntu, a wszystkie odrosty poniżej miejsca szczepienia powinno się usunąć.

Przyjęło się, że dereń nie wymaga szczególnej pielęgnacji i wykonuje się tylko cięcie sanitarne. Jednak rośliny na plantacji warto prowadzić w formie półpiennej, pozostawiając pieniek wysokości 50-100 cm wolny od gałęzi, wyższy gdy planujemy zbiór mechaniczny. Choć przy zbiorze ręcznym wyżej położone konary ułatwią podkładanie mat lub cieniówek i sam zbiór owoców. Warto ciąć na krótkopędy co zwiększa masę owoców. Cięcie roślin wykonujemy na przełomie sierpnia i września lub na przedwiośniu przed ruszeniem soków.

Dereń jadalny jest rośliną obcopylną, tylko nieliczne odmiany wykazują częściową samopylność, dlatego na plantacji bezwzględnie należy posadzić kilka odmian. Przy ich doborze trzeba pamiętać, że niektóre są bardzo zbliżone genetycznie, np. tzw. sporty i mogą nie zapylać się wzajemnie. Szczegółowych informacji o zapylaczach warto zasięgnąć u szkółkarza lub w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach. Należy też dobrać odmiany do rejonu Polski. W najzimniejsze dobrze jest wybierać odmiany wczesne i średnie. Do sadów towarowych nie nadają się również odmiany o małych owocach i siewki, ze względu na niskie plonowanie i małą przydatność owoców do bezpośredniej konsumpcji i przetwórstwa.

Zakładanie plantacji derenia jadalnego

Koszty założenia plantacji derenia jadalnego zależą głównie od ceny sadzonek która może wynosić od 30 do nawet 60–70 zł/szt., w zależności od wielkości sadzonki i odmiany.

Czynnikiem wpływającym na koszt założenia plantacji derenia jadalnego jest również ilość wysadzanych sadzonek na hektar a ta może być bardzo różna: od 600 do nawet 1000 roślin na 1 ha. Zważywszy na tak dużą zmienność cen sadzonek i gęstość sadzenia koszty sadzonek mogą wynosić od około 18–30 tys. do 42–70 tys. zł/ha.

Optymalnie sadzi się jednak około 800 krzewów/ha, co przy średniej cenie na poziomie
30–40 zł za sadzonkę, daję około 24–32 tys. zł/ha

Kliknij i dowiedz się Jak pozyskać środki na otwarcie działalności gospodarczej na wsi!

Sadzonki derenia

Opłacalność uprawy derenia

Według badań Prof. Klymenko z Ukrainy, w warunkach towarowej produkcji z drzew 15–20-letnich derenia jadalnego można uzyskać 30–40 kg owoców, z 25–30-letnich nawet 80–100 kg. Z innych badań, również ukraińskich, wynika, że przeciętnie z jednego krzewu, w zależności od jego wieku, można uzyskać 8–25 kg owoców (5–10-letnie krzewy), 40–60 kg (ok. 15–20-letnie krzewy), a z drzew 25–40-letnich można zebrać nawet około 80–100 kg owoców.

1ha plantacja na której posadziliśmy 800 dereni w 5 roku owocowania może wydać plon 6,400kg – 20,000kg

Przeciętne ceny w skupie za owoce derenia kształtują się na poziomie 10–16 zł/kg,

Ceny w detalu 20-25zł / kg

Owoce derenia jadalnego można sprzedawać w różnej postaci, poniżej kilka przykładów:

• nieprzetworzone owoce
• suszone owoce
• kandyzowane owoce
• suszone pestki na nalewki
• soki NFC *
• nalewki
• syropy
• dżemy i galaretki
• ocet

*Soki NFC. Skrót NFC pochodzi z języka angielskiego i oznacza „not from concentrate”, czyli “nie z koncentratu”. Soki NFC są uzyskiwane poprzez tłoczenie na zimno surowych owoców i warzyw. Taka metoda produkcji oznacza, że podczas procesu wyciskania soku z surowca nie prowadzimy żadnej obróbki termicznej. Korzystając z metody tłoczenia na zimno zachowujemy cenne mikroelementy pochodzące z owoców lub warzyw.

Miododajność derenia i jego znaczenie dla pszczół

Dereń jadalny to nie tylko smaczne owoce – to także prawdziwy dar dla pszczół. Jego miododajność wyróżnia go spośród wielu innych roślin. Kwitnie niezwykle wcześnie, już na przedwiośniu, kiedy większość roślin wciąż pozostaje w stanie spoczynku. Dzięki temu pszczoły, osłabione po zimie, mogą znaleźć w nim cenny pyłek i nektar, tak potrzebne do regeneracji.

• Dereń kwitnie na przedwiośniu, dostarczając pszczołom pierwszego źródła energii po zimie.
• Jego wczesne kwitnienie wspiera szybsze zbiory miodu.
• Roślina odgrywa kluczową rolę w ochronie bioróżnorodności.
• Jest ceniona przez pszczelarzy za wspieranie zdrowia pszczół.

Wyobraź sobie pszczoły, które po długich, zimowych miesiącach odnajdują w dereniu pierwsze źródło energii. To właśnie dlatego ta roślina jest tak ceniona przez pszczelarzy – jej wczesne kwitnienie umożliwia szybsze zbiory miodu. Czy w przyszłości stanie się jeszcze bardziej popularna w pasiekach? Trudno przewidzieć, ale jedno jest pewne: jej rola w ochronie bioróżnorodności i wspieraniu zdrowia pszczół jest nieoceniona.

Podsumowanie: Dlaczego warto uprawiać dereń jadalny?

Dereń jadalny, znany botanicznie jako Cornus mas, to roślina, która zdobywa coraz większe uznanie wśród sadowników a jej owoce przyciągają entuzjastów zdrowego stylu życia. Dlaczego warto zainteresować się jej uprawą? Odpowiedź jest prosta – to wszechstronny krzew, który oferuje mnóstwo korzyści.

Wytrzymałość i łatwość uprawy to jedne z największych zalet derenia jadalnego. Doskonale radzi sobie w różnych warunkach klimatycznych i glebowych, co czyni go idealnym wyborem niezależnie od lokalizacji. Jego uprawa nie wymaga skomplikowanych zabiegów pielęgnacyjnych – to roślina, która „wybacza” błędy, a jednocześnie hojnie odwdzięcza się obfitymi plonami. Dzięki temu jest idealna zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych sadowników.

Owoce derenia jadalnego to prawdziwy dar natury. Są bogate w witaminę C, antocyjany i irydoidy – składniki, które wspierają zdrowie i wzmacniają odporność. Regularne spożywanie tych owoców może:

• pomóc w walce z przeziębieniami,
• wspierać układ odpornościowy,
• działać przeciwzapalnie.

To naturalny sposób na wzmocnienie organizmu, który dodatkowo zachwyca wyjątkowym smakiem.

Jeśli chodzi o kulinaria, dereń jadalny to prawdziwy skarb w kuchni. Jego owoce świetnie nadają się do przygotowywania:

• dżemów,
• soków,
• galaretek,
• nalewek,
• kiszonych przetworów.

Dzięki swojemu lekko kwaskowatemu smakowi potrafią wzbogacić wiele potraw, nadając im niepowtarzalnego charakteru. To idealny wybór dla tych, którzy cenią naturalne i oryginalne składniki w swojej kuchni.

W dobie zrównoważonego ogrodnictwa dereń jadalny ma szczególne znaczenie. Jego naturalna odporność na choroby i szkodniki oraz zdolność do adaptacji w różnych warunkach czynią go rośliną przyszłości. Czy stanie się nieodłącznym elementem nowoczesnych plantacji, wspierając bioróżnorodność i zdrowie publiczne? Czas pokaże, ale jedno jest pewne – dereń jadalny ma ogromny potencjał!

Zaobserwuj nasze konto na instagramie!